Kur fëmija ka temperaturë, prindi kërkon një zgjidhje të shpejtë. Shpesh në shtëpi gjendet një shurup me paracetamol dhe pyetja e parë është: “Sa ml duhet t’i jap?”
Por para mililitrave vjen një pyetje më e rëndësishme: sa kilogramë peshon fëmija?
Te fëmijët, paracetamoli nuk duhet menduar vetëm sipas moshës. Mosha mund të ndihmojë kur pesha nuk dihet, por pesha është orientimi më i saktë. Dy fëmijë 4-vjeçarë mund të kenë trup shumë të ndryshëm. Njëri mund të jetë 14 kg, tjetri 21 kg. Nëse të dy marrin të njëjtën sasi, njëri mund të marrë më pak seç duhet, ndërsa tjetri mund të marrë më shumë se sa i nevojitet.
Paracetamoli është një nga barnat më të përdorura për temperaturë dhe dhimbje te fëmijët. Kur përdoret saktë, është i dobishëm. Kur përdoret gabim, sidomos me përsëritje gjatë ditës, mund të bëhet i rrezikshëm për mëlçinë.
Rregulli kryesor: doza llogaritet me mg, jo me “lugë”
Gabimi më i zakonshëm është të thuhet: “I dhashë një lugë” ose “i dhashë 5 ml”. Kjo nuk mjafton.
Doza reale e paracetamolit matet me miligramë, jo thjesht me ml. Arsyeja është e thjeshtë: jo çdo shurup ka të njëjtin përqendrim.
Disa shurupe kanë 120 mg në 5 ml.
Disa kanë 250 mg në 5 ml.
Forma të tjera mund të kenë përqendrime të ndryshme.
Kjo do të thotë se 5 ml nga një shurup nuk janë gjithmonë e njëjta gjë me 5 ml nga një shurup tjetër.
Para çdo përdorimi, kontrolloni etiketën: sa mg paracetamol ka në 5 ml?
Formula e thjeshtë që duhet të dini
Doza e zakonshme e paracetamolit te fëmijët llogaritet zakonisht me këtë parim:
10–15 mg paracetamol për çdo kg peshë, për një dozë.
Pra:
Pesha e fëmijës × 10–15 mg = doza për një marrje
Shembull: nëse fëmija peshon 12 kg, llogaritja është:
12 × 10 mg = 120 mg
12 × 15 mg = 180 mg
Pra, doza për një marrje është zakonisht rreth 120–180 mg, sipas gjendjes së fëmijës, produktit që përdoret dhe udhëzimit të mjekut ose farmacistit.
Shembull praktik: fëmijë 15 kg
Le të marrim një fëmijë që peshon 15 kg.
15 × 10 mg = 150 mg
15 × 15 mg = 225 mg
Pra, doza për një marrje është rreth 150–225 mg.
Tani shohim shurupin.
Nëse shurupi është 120 mg/5 ml, atëherë 5 ml japin 120 mg. Në këtë rast, 7.5 ml japin rreth 180 mg, që është brenda intervalit të zakonshëm për një fëmijë 15 kg.
Por nëse shurupi është 250 mg/5 ml, atëherë 5 ml japin 250 mg. Për të njëjtin fëmijë, kjo mund të jetë më shumë se intervali i zakonshëm për peshën e tij.
Kjo është arsyeja pse nuk duhet kopjuar doza nga një fëmijë te tjetri dhe nuk duhet ndryshuar shurupi pa kontrolluar përqendrimin.
Sa shpesh mund të jepet paracetamoli?
Paracetamoli zakonisht jepet me distancë kohore, jo sa herë që temperatura ngrihet pak. Në përgjithësi, duhet të prisni të paktën 4 orë para një doze tjetër.
Mos e jepni më shpesh nga sa lejon udhëzimi i produktit ose këshilla e mjekut/farmacistit. Për përdorim në shtëpi, shumë udhëzime këshillojnë të mos kalohen 4 doza në 24 orë, përveç rasteve kur mjeku ka dhënë udhëzim tjetër.
Një këshillë praktike: shkruani orën kur e keni dhënë dozën. Në temperaturë, sidomos natën, është shumë e lehtë të harrohet ora e fundit.
Kujdes nga produktet e kombinuara
Paracetamoli nuk gjendet vetëm te shurupet për temperaturë. Mund të jetë edhe në produkte për grip, ftohje, dhimbje fyti ose kombinime të tjera.
Kjo krijon rrezik për mbidozim pa dashje. Prindi mendon se po jep dy produkte të ndryshme, por në fakt të dy mund të kenë paracetamol.
Rregulli është i thjeshtë: mos jepni dy produkte që përmbajnë paracetamol në të njëjtën kohë, përveçse nëse këtë e ka udhëzuar mjeku.
Mos përdorni lugë kuzhine
Luga e kuzhinës nuk është mjet dozimi. Një lugë mund të mbajë më shumë ose më pak nga sa mendoni.
Përdorni gjithmonë shiringën orale, gotën matëse ose mjetin dozues që vjen me produktin. Nëse produkti nuk ka shiringë, kërkojeni në farmaci. Për fëmijët, sidomos të vegjlit, shiringa orale është më e saktë.
Kur duhet të kontaktoni mjekun?
Kontaktoni mjekun ose pediatrin nëse fëmija është nën 3 muaj dhe ka temperaturë, nëse temperatura zgjat më shumë se 3 ditë, nëse fëmija është shumë i përgjumur, nuk pi lëngje, ka vështirësi në frymëmarrje, të vjella të vazhdueshme ose gjendja po përkeqësohet.
Kërkoni menjëherë ndihmë mjekësore nëse dyshoni se fëmija ka marrë më shumë paracetamol seç duhet. Mos prisni të shfaqen simptoma.
Përfundim
Paracetamoli te fëmijët duhet përdorur me kujdes, jo me hamendje. Pyetja kryesore nuk është “sa vjeç është fëmija?”, por “sa kilogramë peshon?”
Mbani mend tre rregulla:
1. Doza llogaritet sipas peshës.
2. Kontrollohet gjithmonë përqendrimi: sa mg ka në 5 ml.
3. Nuk kombinohen produkte të ndryshme që kanë paracetamol.
Një dozë e saktë nuk është thjesht çështje efekti. Është çështje sigurie.
Brisiana Likaj
Burime
American Academy of Pediatrics / HealthyChildren – Acetaminophen dosing tables
https://www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-home/medication-safety/Pages/Acetaminophen-for-Fever-and-Pain.aspx
NHS – Paracetamol for children
https://www.nhs.uk/medicines/paracetamol-for-children/
Medicines for Children – Paracetamol
https://www.medicinesforchildren.org.uk/medicines/paracetamol/
FDA – Acetaminophen safety
https://www.fda.gov/consumers/consumer-updates/dont-overuse-acetaminophen
Healthify NZ – Paracetamol dose calculator
https://healthify.nz/tools/p/paracetamol-dose-calculator
Royal Children’s Hospital Melbourne – Acute pain management guideline
https://www.rch.org.au/clinicalguide/guideline_index/Analgesia_and_sedation/
de Martino et al. – Recent Advances in Pediatric Use of Oral Paracetamol, Italian Journal of Pediatrics / PMC
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4676765/