Një vizitë e humbur, një sëmundje, një udhëtim apo një zhvendosje jashtë vendit. Ka shumë arsye pse kalendari i vaksinimit të një fëmije mund të mos ndiqet në datat e parashikuara. Për prindërit, pyetja është pothuajse gjithmonë e njëjtë: “Tani duhet t’i fillojmë vaksinat nga e para?”
Në shumicën e rasteve, përgjigjja është jo. Vaksinat e vonuara zakonisht mund të plotësohen duke vazhduar skemën, pa përsëritur dozat e vlefshme të administruara më parë. Por kjo nuk do të thotë se çdo vaksinë ndiqet sipas të njëjtit rregull.
Një vaksinë e vonuar nuk do të thotë se të gjitha dozat e mëparshme kanë humbur vlerën. Hapi i duhur është verifikimi i kartelës dhe përgatitja e një plani plotësues nga shërbimi i vaksinimit.
Këtë plan krahasojeni me kalendarin shqiptar të vaksinimit, duke mbajtur parasysh se një kalendar rutinë nuk zëvendëson planin individual për dozat e humbura.
Pse nuk rifillon zakonisht vaksinimi nga zero?
Pas një doze vaksine, sistemi imunitar mund të krijojë një përgjigje dhe një formë kujtese ndaj antigjeneve të saj. Për shumë vaksina, kjo kujtesë nuk zhduket thjesht sepse doza tjetër është vonuar.
Udhëzimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë dhe CDC-së mbështesin vazhdimin e serive të ndërprera, në vend të përsëritjes automatike të dozave. Megjithatë, mbrojtja e planifikuar mund të mos jetë arritur derisa të plotësohen dozat e nevojshme.
Për këtë arsye, plotësimi nuk duhet shtyrë pa nevojë. Koha gjatë së cilës fëmija mbetet me mbrojtje të paplotë mund të ketë rëndësi, sidomos për sëmundjet që shkaktojnë komplikacione serioze në fëmijëri.
Çfarë duhet të bëni nëse ka humbur një dozë?
Filloni me kartelën e vaksinimit. Ajo duhet të tregojë vaksinat e administruara, datat dhe, kur është dokumentuar, emrin e produktit.
Mjeku ose shërbimi i vaksinimit duhet të kontrollojë:
- Moshën aktuale të fëmijës.
- Cilat vaksina dhe doza janë dokumentuar.
- Sa kohë ka kaluar nga doza e fundit.
- Intervalet minimale dhe kufijtë e moshës për vaksinën përkatëse.
- Gjendjen shëndetësore dhe rrethanat që kërkojnë kujdes të veçantë.
Pas këtij verifikimi, përcaktohet një plan individual plotësimi, i njohur ndërkombëtarisht si catch-up vaccination.
A mund të plotësohen të gjitha vaksinat e humbura?
Jo gjithmonë në të njëjtën mënyrë. Disa vaksina kanë rregulla të veçanta që lidhen me moshën, numrin e dozave ose produktin e përdorur.
Vaksina e rotavirusit
Rotavirusi prek veçanërisht foshnjat dhe mund të shkaktojë diarre të rëndë e dehidratim. Për këtë vaksinë, mosha e fillimit dhe e përfundimit të serisë kërkon vëmendje të veçantë. Kufijtë mund të ndryshojnë sipas produktit dhe udhëzimeve kombëtare.
Prandaj, një dozë e humbur e rotavirusit nuk duhet planifikuar nga prindi duke marrë thjesht kalendarin e zakonshëm dhe duke i shtyrë të gjitha datat përpara.
Vaksina kundër fruthit, rubeolës dhe parotitit (FRP/MMR)
Nëse një dozë është vonuar, shërbimi i vaksinimit verifikon dozën e administruar dhe moshën kur është bërë. Në përgjithësi, një dozë e vlefshme nuk përsëritet vetëm sepse intervali deri te doza tjetër është zgjatur.
Fruthi mbetet një sëmundje shumë ngjitëse, ndaj është e rëndësishme që një dozë e munguar të vlerësohet sa më shpejt.
Vaksinat e kombinuara
Disa injeksione përmbajnë antigjene kundër disa sëmundjeve, si difteria, tetanosi, pertusisi, hepatiti B ose Hib. Planifikimi i dozave plotësuese mund të kërkojë përzgjedhjen e një produkti të përshtatshëm për moshën dhe historikun.
Kjo është arsyeja pse dy fëmijë të së njëjtës moshë nuk kanë domosdoshmërisht të njëjtin plan plotësimi.
Po nëse fëmija ka bërë vaksina jashtë Shqipërisë?
Kjo është një situatë e zakonshme për familjet që jetojnë ose kanë jetuar jashtë vendit. Kalendarët kombëtarë nuk janë identikë. Mund të ndryshojnë emrat e produkteve, mosha e administrimit dhe numri i dozave.
Mbani dokumentet e vaksinimit nga vendi ku janë kryer. Profesionisti shëndetësor mund t’i krahasojë me kalendarin shqiptar dhe të identifikojë cilat doza njihen si të vlefshme.
Nëse dokumentet mungojnë, duhet bërë një vlerësim i historikut. Nuk është e sigurt të supozohet se një dozë është administruar vetëm nga kujtesa, ose të sajohet një skemë pa dokumentim.
A mund të bëhen disa vaksina në të njëjtën vizitë?
Po, shumë vaksina mund të administrohen gjatë së njëjtës vizitë, kur kjo lejohet nga udhëzimet përkatëse. Ky është një element i rëndësishëm i programeve të vaksinimit, pasi shmang vizitat dhe vonesat e panevojshme.
Megjithatë, jo çdo kombinim ka të njëjtat rregulla. Disa vaksina të gjalla kërkojnë intervale të caktuara kur nuk administrohen njëkohësisht. Vendimin e merr personeli i vaksinimit.
Po nëse fëmija ka qenë i sëmurë?
Një ftohje e lehtë, rrufë, kollë e lehtë ose marrja e antibiotikëve për një infeksion të zakonshëm nuk janë automatikisht arsye për të shtyrë çdo vaksinë.
Në rast sëmundjeje akute mesatare ose të rëndë, ekipi mjekësor mund të rekomandojë shtyrje derisa gjendja të përmirësohet. Vendimi varet nga vaksina, simptomat dhe gjendja e fëmijës.
Tre pyetje që prindërit bëjnë shpesh
Fëmija im ka humbur vaksinën prej gjashtë muajsh. Është vonë?
Jo domosdoshmërisht. Për shumicën e serive, dozat e vlefshme të mëparshme nuk humbasin vlerën vetëm për shkak të kalimit të kohës. Kontaktoni shërbimin e vaksinimit për planin plotësues.
A duhet të bëj analiza përpara plotësimit?
Nuk ka një kërkesë të përgjithshme që çdo fëmijë i shëndetshëm të bëjë analiza gjaku përpara vaksinimit. Mjeku vendos kur ekziston një arsye specifike klinike.
A duhet të pres deri në vitin tjetër?
Zakonisht jo. Vaksinimi plotësues synon të mbyllë sa më herët boshllëqet në mbrojtje. Data e vizitës përcaktohet nga shërbimi i vaksinimit sipas skemës së përshtatshme.
Merrni kartelën e vaksinimit, dokumentet nga vendet e tjera dhe informacionin për alergjitë ose reagimet e mëparshme. Pyetni cilat doza njihen si të vlefshme dhe kur duhet të bëhet vizita tjetër.
LEXO EDHE NË GAIA PHARMA
Kalendari i vaksinimit të fëmijëve në Shqipëri
Një udhëzues i detajuar për vaksinat sipas moshës, sëmundjet që parandalojnë dhe çështjet e sigurisë.
Mbani mend: Vonesa nuk është arsye për ta braktisur vaksinimin. Ajo është arsye për të kontrolluar kartelën dhe për të vazhduar me një plan të përshtatur.
Ky artikull nuk është kalendar individual vaksinimi. Për plotësimin e dozave në Shqipëri, ndiqni udhëzimet e shërbimit publik të vaksinimit.
Për adoleshentët, kontrolloni veçmas edhe ndryshimet e programit: HPV 9-valente dhe vaksinimi i djemve në Shqipëri.